- Czy mogę oddać krew poza miejscem zamieszkania?
- Czy szczepienia dyskwalifikują mnie czasowo jako dawcę?
- Ile powinnam/powinienem ważyć, aby móc oddać krew?
- Czy, będąc alergikiem, mogę zostać dawcą krwi?
- Czy chorując na nadciśnienie można zostać krwiodawcą?
- Co to jest ALAT?
- Jeśli oddam krew a wyniki badań będą niekorzystne, czy zostanę
o tym powiadomiony(a)?
- Czy można oddać krew chorując na porażenie mózgowe?
- Czy przyjmując Allertec lub inne leki przeciwalergiczne mogę
oddać krew?
- Mam alergię pokarmową (jestem uczulony na produkty mleczne),
ale nie biorę na stałe żadnych leków. Czy w takim przypadku mogę zostać
krwiodawcą?
- Czy w czasie miesiączki oddawanie krwi jest dozwolone?
- Zostałem zarażony gronkowcem, czy będę mógł oddawać krew?
- Mam lekko dodatni wynik na przeciwciała anty-HCV a rna-HCV
mam ujemny, nigdy nie byłem leczony na hcv, czy mogę oddać krew?
- Przyjmowałem zastrzyki przeciwzakrzepowe. Czy to mnie
dyskwalifikuje jako dawcę?
- Czy kurzajka na palcu jest przeciwskazaniem do oddawania
krwi?
- Czy, jeśli biorę środki wspomagające wysiłek fizyczny (np.
trening na siłowni), mogę oddawać krew?
- Usunięto mi oko na skutek retinoblastomy. Czy po takim
zabiegu mogę oddawać krew?
- Czy można oddać krew przed osiągnięciem 18. roku życia?
- Czy przy okazji oddania krwi uzyskam wyniki badań?
- Kiedy i gdzie odebrać wyniki badań?
- Jak odczytywać wyniki badań krwi?
- Czy przyjmując leki hormonalne/tabletki antykoncepcyjne mogę
być dawcą?
- Czy będąc w ciąży można oddawać krew?
- Kto jest uprawniony do otrzymania odznak
Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi?
- WZW a krwiodawstwo
- Czy niepełnosprawni mogą oddawać krew?
- Czy mogę oddać krew poza granicami Polski?
- Przetoczono mi krew metodą autotransfuzji, czy mogę jeszcze
oddać krew?
- Jakie są rodzaje donacji (pełna, płytki, osocze itd.)
- Jak długo trzeba czekać z oddaniem krwi po oparzeniach?
- Czy po przebytym zabiegu transplantacji mogę zostać
krwiodawcą?
- Ile czasu trzeba odczekać po pogryzieniu przez psa?
- Ile czasu trzeba odczekać po zabiegu biopsji?
- Komu przysługują zniżki na przejazdy komunikacją miejską?
- Komu przysługuje legitymacja hdk (zhdk)?
- Komu i na jakich zasadach przysługują bezpłatne leki?
- Od czego zależy i ile wynosi czas donacji?
- Oddanie krwi ; przed i po zabiegu
- Czy oddawanie krwi szkodzi zdrowiu?
- Czy oddanie krwi spowoduje przymus oddawania krwi w
przyszłości?
- W jaki sposób przekazać zaświadczenie o oddaniu krwi dla
kogoś?
- Kto może zostać dawcą szpiku?
- Gdzie się zgłosić, aby zostać dawcą szpiku?
- Jakimi metodami pobierany jest szpik?
- Jak często można oddać szpik?
- Czy po oddaniu szpiku mogę oddać krew?
- Czy oddanie szpiku może być niebezpieczne dla dawcy?
- Czy przysługuje mi zwolnienie z pracy w dniu oddania krwi?
- Jak często mogę oddawać krew lub jej poszczególne składniki?
- Czy mogę odpisać krew od podatku?
- Jak przeliczyć składniki krwi?
- Co mogę zjeść przed oddaniem krwi?
- Czy w czasie i po oddaniu krwi będzie mnie coś bolało?
Możesz. Wystarczy mieć przy sobie dokument ze zdjęciem i - jeśli już posiadasz -
legitymację Honorowego Dawcy Krwi.
Tak
- - na 4 tygodnie od szczepienia szczepionkami z osłabionymi bakteriami i
wirusami przeciw BCG, odrze, różyczce, żółtej febrze, nagminnemu zapaleniu
ślinianek przyusznych, nagminnemu porażeniu dziecięcemu, durowi brzusznemu,
cholerze;
- - na 48 godzin od szczepienia szczepionkami z zabitymi bakteriami,
riketsjami, wirusami przeciw cholerze, durowi brzusznemu, krztuścowi, durowi
plamistemu, porażeniu dziecięcemu, przeciw grypie, przeciwko wirusowemu
zapaleniu wątroby typu A lub B (bez kontaktu z chorobą);
- - na 3 miesiące po biernym uodparnianiu surowicami odzwierzęcymi;
- - na 48 godzin od przyjęcia anatoksyny błonicowej i tężcowej;
- - na 48 godzin od przyjęcia szczepionki przeciw wściekliźnie i kleszczowemu
zapaleniu mózgu.
Minimum 50 kg, gdyż ilość pobranej krwi (450 ml) musi być mniejsza niż 10%
ogólnej ilości krwi w organizmie.
Zazwyczaj lekka alergia nie dyskwalifikuje, jednak nie pobiera się krwi do celów
leczniczych od alergików w okresie występowania objawów ani w trakcie
odczulania.
W trakcie leczenia nadciśnienia krwi nie należy oddawać, ponieważ szereg leków
ma niekorzystne działania na biorcę krwi. W okresie ustabilizowanego ciśnienia
decyzja należy do kwalifikującego lekarza.
ALAT to aminotransferaza alaninowa (norma: 10,0 - 35,0 U/L )
ALAT jest
enzymem wewnątrzkomórkowym, występującym przeważnie w wątrobie, a ponadto w
mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym i nerkach. Pojawienie się
podwyższonych aktywności ALAT wskazuje raczej na uszkodzenie komórek, a nie
zaburzenia funkcji narządu.
Jeżeli po wykonaniu badań wirusologicznych wynik jest dodatni, placówka
publicznej służby krwi wysyła zawiadomienie pocztą ; stąd tak ważna jest
każdorazowa aktualizacja adresu. Krwiodawca proszony jest o osobiste odebranie
wyników i kierowany do odpowiedniej placówki służby zdrowia. Nie może wyników
odebrać inna osoba, nie informuje się o nich przez telefon.
Nie. Oddanie 450 ml krwi mogłoby spowodować niedotlenienie mózgu.
Tak, ale najwcześniej 24 godziny po przyjęciu ostatniej tabletki.
Tak, jeśli nie używasz żadnych leków, a tylko stosujesz dietę.
Nie wolno oddawać krwi w czasie miesiączki. Krew można oddać najwcześniej 3 dni
po zakończeniu krwawienia.
Tak, ale najwcześniej sześć miesięcy od momentu uzyskania jałowych wyników
posiewów.
Nie. Osoba z dodatnim wynikiem przeciwciał anty HCV nie może oddawać krwi.
Nie, ale ostateczną decyzję podejmuje lekarz
Kurzajka ma etiologię (przyczynę) wirusową .Jakiekolwiek zmiany chorobowe na
rękach wykluczają oddawanie krwi.
To zależy. Niektóre suplementy (np. kreatyna) nie stanowią przeszkody. Za to
biorąc np. anaboliki nie można oddawać krwi.. Zawsze informuj lekarza o tym,
jakie środki przyjmujesz, dla ułatwienia możesz zabrać ze sobą ulotkę lub
opakowanie.
Nie. Dyskwalifikacja z powodu retinoblastomy jest dyskwalifikacją stałą.
- 1. Kryteria dopuszczenia dawców do oddawania krwi pełnej lub jej
składników
- 17 do 18 lat - po uzyskaniu pisemnej zgody rodziców lub opiekunów
prawnych
- 1.1 Wiek dawców
- 18 do 65 lat
- 17 do 18 lat -
po uzyskaniu pisemnej zgody rodziców lub opiekunów prawnych zgodnie z
odrębnymi przepisami
W praktyce jednak zdarza się to rzadko.
Krwiodawca może uzyskać bezpłatnie wyniki badań laboratoryjnych:
- -
oznaczenie grupy krwi w układzie A B 0 i Rh
- - pełnej morfologii
krwi,
- - aktywności aminotransferazy alaninowej - ALAT
- -
znaczników wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, AIDS (HIV-1/HIV-2) oraz
zakażeń kiłą.
Wyniki badań można odebrać w dniu oddania krwi (morfologia) ; wcześniej warto
zaznaczyć, że chcesz je otrzymać. Wyniki badań wirusologicznych zazwyczaj można
odebrać po paru dniach do dwóch tygodni. Można też poprosić o dostarczenie ich
pocztą.
Prawidłowe wskaźniki przedstawia poniższa tabela. Normy badań laboratoryjnych
zależą od wielu czynników i nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od innych
elementów procesu diagnostycznego; ocenę najlepiej przeprowadzi lekarz.
| Nazwa |
Norma u kobiet |
Norma u mężczyzn |
| Krwinki czerwone (RBC) |
4.2 - 5.4 mln/mm3 |
4.7 - 6.1 mln/mm3 |
| Retikulocyty |
20 - 130 x 109/l |
| MCV |
81-99 fl |
80-94 fl |
| MCH |
27 - 33 pg |
| MCHC |
32 - 36 g/dl |
| Hemoglobina (HB) |
12-16 g/100 ml |
13-17 g/100 ml |
| Hematokryt (HCT) |
0,40 - 0,51 |
0,36 - 0,46 |
| Krwinki białe (WBC) |
4 500 do 10 000/mm3 |
| Granulocyty |
1.8 - 8.9 x 109/l |
| Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) |
1.5 - 7.4 x 109/l |
| Granulocyty kwasochłonne (eozynofile) |
0.02 - 0.67 x 109/l |
| Granulocyty zasadochłonne (bazofile) |
0 - 0.13 x 109/l |
| Limfocyty |
1.1 - 3.5 x 109/l |
| Limfocyty B |
0.06 - 0.66 x 109/l |
| Limfocyty T |
0.77 - 2.68 x 109/l |
| Limfocyty T CD4+ |
0.53 - 1.76 x 109/l |
| Limfocyty T CD8+ |
0.30 - 1.03 x 109/l |
| Komórki NK |
0.20 - 0.40 x 109/l |
| Monocyty |
0.21 - 0.92 x 109/l |
| Płytki krwi (PLT) |
140 000 - 440 000/mm3 |
Przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych nie dyskwalifikuje dawcy,
podobnie jak np. witamin. Jednak żelazną zasadą jest informowanie lekarza o
wszystkich przyjmowanych medykamentach ; on bowiem podejmuje decyzję o
dopuszczeniu (bądź nie) do donacji.
Nie. Kobiety są zdyskwalifikowane czasowo jako krwiodawcy w czasie ciąży i
okresu karmienia piersią, a także przez 6 miesięcy po porodzie oraz przez 6
tygodni po poronieniu.
- 1.Odznaka honorowa "Zasłużony Honorowy Dawca Krwi", nadawana honorowemu
dawcy krwi:
- 15 litrów krwi lub 45 litrów osocza lub 18 donacji krwinek płytkowych -
kobiety
- 18 litrów krwi lub 59 litrów osocza lub 24 donacje krwinek płytkowych -
mężczyźni
- 2.Odznaka honorowa "Zasłużony Honorowy Dawca Krwi", nadawana honorowemu
dawcy krwi:
- 10 litrów krwi lub 30 litrów osocza lub 12 donacji krwinek płytkowych -
kobiety
- 12 litrów krwi lub 40 litrów osocza lub 17 donacji krwinek płytkowych -
mężczyźni
- 3. Odznaka honorowa "Zasłużony Honorowy Dawca Krwi", nadawana honorowemu
dawcy krwi:
- 5 litrów krwi lub 15 litrów osocza lub 6 donacji krwinek płytkowych -
kobiety
- 6 litrów krwi lub 20 litrów osocza lub 9 donacji krwinek płytkowych -
mężczyźni
Do niedawna rozróżniano je odpowiednio na Odznakę Zasłużonego Honorowego Dawcy
Krwi I stopnia, II stopnia, III stopnia.
WZW typu B, WZW typu C, żółtaczka pokarmowa oraz każda żółtaczka o niejasnej
etiologii są powodem dyskwalifikacji stałej.
To zależy od rodzaju oraz przyczyny niepełnosprawności. Tak np. upośledzenie
umysłowe dyskwalifikuje całkowicie, podobnie niepełnosprawność wynikająca z
zaniku mięśni. Paraliż będący następstwem wypadku może stanowić przeszkodę
jedynie ze względów "technicznych" (problemy z dostaniem się na łóżko,
ewentualną późniejszą pomocą przy omdleniu). Niepełnosprawność wynikająca z
amputacji kończyn nie stanowi przeszkody.
Tak, jednak nie wszędzie wystarcza sam dowód osobisty lub paszport, w niektórych
krajach wymagane jest zameldowanie lub stały pobyt.
Tak, jednak autotransfuzja jest związana z zabiegami operacyjnymi, zatem należy
odczekać 6 miesięcy.
Można oddać pełną krew lub jedynie niektóre jej składniki.
- Metody pobierania krwi:
- * metoda konwencjonalna ; dawca oddaje krew pełną w ilości 450 mililitrów,
mężczyźni co 8 tygodni, kobiety co 12,
- * metoda plazmaferezy automatycznej ; dawca oddaje tylko osocze (plazmę) w
ilości 600 ml w odstępach nie krótszych niż 2 tygodnie
- * metoda cytaferezy ; dawca oddaje tylko wybrane elementy komórkowe krwi
(płytki ; trombafareza, krwinki białe - leukafareza) w odstępach nie krótszych
niż 4 tygodnie
Jeżeli w leczeniu były stosowane antybiotyki, to należy odczekać 2 tygodnie od
zakończenia kuracji. Jeżeli leczenie odbywało się bez antybiotyków, po zagojeniu
się ran lekarz ocenia sytuację i sam decyduje o dopuszczeniu do donacji.
W przypadku transplantacji tkanek, np. skóry - tak. Przeszczep rogówki lub opony
twardej dyskwalifikuje ze względu na niebezpieczeństwo zarażenia chorobą,
przeszczep narządów dyskwalifikuje ze względu na konieczność przyjmowania leków
immunosupresyjnych.
Należy odczekać pół roku. Jeżeli zwierzę nie było szczepione na wściekliznę lub
nie wiemy czy było, należy skontaktować się z lekarzem
Sześć miesięcy.
Najkrócej mówiąc, to zależy. Ulga lub prawo do bezpłatnych przejazdów nie mają
bowiem źródła w ustawie, lecz w tak zwanym prawie miejscowym, czyli najczęściej
; uchwałach rady gminy (miasta), które regulują sprawy taryfy przejazdów
komunikacją miejską na danym terenie. Różne są ilości oddanej krwi, które
upoważniają do ulgi lub bezpłatnych przejazdów, rodzaje dokumentów, które to
prawo poświadczają, wreszcie - wymagania co do dawców (np. wymóg zameldowania w
danej gminie). Zainteresowani konkretnym miastem (gminą) powinni sprawdzać, czy
mają prawo do ulgi lub bezpłatnych przejazdów albo w uchwałach miejscowego
samorządu albo ; w taryfie miejscowego przewoźnika.
Ustawa z dnia 22. sierpnia 1997 roku.o publicznej służbie krwi, rozdział 2.
artykuł 6.
- 1. Osobie , która oddała bezpłatnie krew i została zarejestrowana w
jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi, przysługuje tytuł "Honorowy
Dawca Krwi"
- 2. Honorowemu Dawcy Krwi:
- 1) kobiecie, która oddała co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej
objętości ilość innych jej składników,
- 2) mężczyźnie, który oddał co najmniej 6 litrów krwi lub odpowiadającą tej
objętości ilość innych składników,
przysługuje tytuł "Zasłużony Honorowy Dawca Krwi" i odznaka honorowa "Zasłużony
Honorowy Dawca Krwi".
Do przyznanych tytułów przysługują legitymacje
tj, Honorowy Dawca Krwi oraz Zasłużony Honorowy Dawca Krwi poszczególnych
stopni.
Legitymację Honorowemu Dawcy Krwi wydaje organizacyjna jednostka
publicznej służby krwi.
Legitymacje Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi
wydaje Polski Czerwony Krzyż.
Osoba, która posiada tytuł "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" i przedstawi
legitymację "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi", przysługuje bezpłatne
zaopatrzenie w leki: a) objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających do
wysokości limitu, b) leki, które zasłużony honorowy dawca krwi może stosować w
związku z oddawaniem krwi, na podstawie recepty wystawionej przez lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego albo felczera ubezpieczenia zdrowotnego lub lekarza
albo felczera nie będącego lekarzem albo felczerem ubezpieczenia zdrowotnego,
jeżeli posiada uprawnienia do wykonywania zawodu oraz zawarł z oddziałem
wojewódzkim Funduszu umowę upoważniającą go do wystawiania takich recept.
Receptę dla tych osób może wystawić lekarz ubezpieczenia zdrowotnego albo
felczer ubezpieczenia zdrowotnego lub lekarz albo felczer nie będący lekarzem
albo felczerem ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli posiada uprawnienia do
wykonywania zawodu oraz zawarł z oddziałem wojewódzkim Funduszu umowę
upoważniającą go do wystawiania takich recept. Osoby uprawnione obowiązane do
okazania lekarzowi albo felczerowi wystawiającemu receptę dokumentu
potwierdzającego przysługujące uprawnienie. Natomiast osoba przedstawiająca
receptę do realizacji jest obowiązana do okazania dokumentu osoby uprawnionej
potwierdzającego jej uprawnienie.
Najczęstszym rodzajem donacji jest pobranie krwi pełnej. Standardowo pobiera się
około 450 mililitrów krwi. Zabieg pobierania trwa czas trwania donacji od 5 do 8
minut.
Donacja osocza: specyfika zabiegu wpływa na jego czas, który wynosi zwykle ok.
30 min.
Pobieranie leukocytów i płytek krwi: zabieg trwa od 30 do 90 minut.
Czas ten jest uwarunkowany specyfikacją procesu, w jakim przebiega dany zabieg.
Dokładny czas donacji krwi pełnej jest indywidualny. Na czas ten mogą mieć wpływ
takie czynniki jak ciśnienie tętnicze krwi, pozycja w trakcie donacji, "jakość"
naczyń żylnych. Jednakże pamiętajmy, iż oddanie krwi to nie jest wyścig.
Zanim udasz się do centrum krwiodawstwa musisz pamiętać o kilku ważnych
rzeczach. Sprawdź czy możesz zostać dawcą, zapoznaj się z wytycznymi, które
mówią, kto może a kto nie może oddawać krwi. Podjąłeś już decyzje, więc zaplanuj
ten dzień:
- - sprawdź, w jakie dni i w jakich godzinach jest czynny
punkt/stacja, w którym chcesz oddać krew;
- - wybierz dzień, przed
którym będziesz mógł wypocząć - wyspać się;
- - koniecznie zjedz
posiłek ; unikaj pokarmów zawierających dużą ilość tłuszczu;
- - idź
do punktu/stacji; jeżeli wybierasz się po raz pierwszy zabierz ze sobą kogoś
do towarzystwa, poczujesz się pewniej a przede wszystkim bezpieczniej;
- - po oddaniu krwi zastosuj się do poleceń personelu (odpocznij kilkanaście
minut w stacji, skorzystaj z posiłku, wypij słodką kawę/herbatę/czekoladę);
- - skorzystaj z dnia wolnego, jaki przysługuje Ci w dniu oddania krwi;
- - unikaj nadmiernego obciążenia ręki, z której pobrano krew;
- - jedz
regularnie posiłki; pamiętaj, aby dieta była bogatsza w węglowodany tego
dnia, jedz czekoladę;
- - dużo odpoczywaj ; pamiętaj, że nie jesteś
maszyną, oddanie krwi jest obciążeniem dla Twojego organizmu;
- -
unikaj szybkiej zmiany pozycji z leżącej na stojącą, najpierw usiądź dopiero
po chwili wstawaj;
- - staraj się nie wykonywać obciążających prac
domowych;
- - unikaj wysiłku fizycznego. Jeśli masz jakiekolwiek
wątpliwości, zawsze pytaj personel stacji ; to najlepszy i najpewniejszy
sposób uzyskania fachowych i wyczerpujących informacji.
Oddawanie krwi nie szkodzi zdrowiu. Jeśli istnieje jakiekolwiek podejrzenie, że
oddanie krwi może zaszkodzić krwiodawcy, wówczas taka osoba nie może oddać krwi
- jest czasowo lub na stałe dyskwalifikowana przez lekarza. Takiej sytuacji może
zapobiegać ankieta, w której potencjalni krwiodawcy odpowiadają na pytania
odnośnie swojego stanu zdrowia - trzeba ją jednak uczciwie wypełnić.
Nie. Ani jednorazowe, ani wielokrotne oddawanie krwi nie powoduje, iż trzeba to
powtarzać już do końca życia. Organizm nie produkuje więcej krwi, niż
potrzebuje.
Po otrzymaniu zaświadczenia w RCKiK o oddaniu krwi dla konkretnego biorcy, można
je osobiście dostarczyć do szpitala, w którym przebywa chory, przefaksować na
podany przez niego numer (do szpitala, na adres prywatny, firmowy), lub wysłać
pocztą. W tym ostatnim wypadku może to jednak trwać długo, a czasem zbyt długo.
Jeśli jednak zdecydujemy się na taką formę - niech to będzie list polecony ze
zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Dawcą szpiku może być każdy zdrowy człowiek w wieku 18 - 50 lat. Powinien on:
- - zgłosić się z dowodem osobistym w określonym terminie i wyznaczonej
placówce służby zdrowia,
- - wypełnić ankietę kwalifikacyjną dawcy,
- - przeczytać i wypełnić kartę honorowego dawcy,
- - podpisać zgodę na
przeprowadzenie zabiegu pobrania komórek macierzystych.
Ostateczną
decyzję o wykonaniu wstępnych badań podejmuje lekarz po przeprowadzonej
rozmowie i badaniu. Kwalifikowanie odbywa się na podstawie analizy krwi, w
trakcie której są przeprowadzane badania antygenów zgodności tkankowej i
inne niezbędne badania laboratoryjne:
- - morfologia krwi;
- -
grupa krwi w układzie A, B. O i czynnik Rh;
- - antygen HBS , anty-HCV, anty-HIV, WR. (bad. wirusologiczne);
- - HLA I kl. I II kl. (bad. genetyczne).
Wykonanie takiego
badania wymaga jednorazowego pobrania około 20 ml krwi, procedura jest podobna
jak przy morfologii, OB, itp. Wyniki badań zostają wprowadzone do rejestru i od
tego momentu są brane pod uwagę podczas poszukiwania dawcy dla chorych, którzy
nie mają dawcy rodzinnego. Wskazane jest, aby taki rejestr posiadał wiele
tysięcy zbadanych osób, gdyż jest to gwarancja na dopasowanie najlepszego dawcy
dla chorego. Jeżeli okaże się, że ktoś potrzebuje takiego szpiku, dopiero wtedy
zostanie on pobrany od dawcy. Dawca nic nie traci, gdyż szpik, podobnie jak
krew, podlega ciągłej regeneracji.
Dawstwo szpiku jest:
Podstawowe kryteria kwalifikacyjne dla honorowego dawcy szpiku.
Dawca
powinien być w wieku od 18 - 50 lat w ogólnie dobrym stanie zdrowia. W
szczególności znaczenie dla kwalifikacji jako dawcy szpiku mają:
- -
zakażenia wirusem HIV, lub przynależność do grupy zwiększonego ryzyka tym
wirusem - dyskwalifikuje dawcę;
- - aktywna astma, wymagająca
podawania leków - dyskwalifikuje dawcę. Jeżeli kandydat nie miał napadu
astmy przez ostatnie 5 lat i nie pobiera leków, to może być zakwalifikowany;
- - nadciśnienie - jeżeli jest utrzymane w prawidłowym zakresie przez leki to
kandydat może być zaakceptowany;
- - cukrzyca - jeżeli wymaga
podawania leków przeciwcukrzycowych to dyskwalifikuje dawcę;
- -
padaczka - jeżeli w ciągu minionego roku wystąpił więcej niż jeden napad to
dyskwalifikuje dawcę. Jeżeli pacjent pobiera leki przeciwpadaczkowe i w
ciągu minione roku nie wystąpił więcej niż jeden napad to dawca może być
zakwalifikowany;
- - przebyty zawał serca, zabieg wszczepienia
bypassów i inne schorzenia serca wymagające podawania leków - dyskwalifikuje
dawcę. Wypadanie płatka zastawki dwudzielnej, które nie wymaga leczenia oraz
zaburzenia rytmu nie wymagające leczenia są akceptowane;
- - obecność
antygenu HBS, przeciwciał anty - HCV dyskwalifikuje dawce. Przeciwciała anty
- Hbc oraz przebyte zakażenie wirusem typu A (żółtaczka pokarmowa) są
akceptowane;
- - gruźlica - aktywna gruźlica w okresie minionych 2
lat dyskwalifikuje dawcę.
W Polsce zarejestrowanych jest ponad 31 tys. osób. W listopadzie 2000 roku na
zlecenie Ministerstwa Zdrowia przy Poltransplancie w Warszawie został utworzony
Ogólnopolski Centralny Rejestr Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej (OCRDSiKP),
obecnie Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej
(CRNDSiKP), w którym może być zarejestrowany każdy potencjalny dawca szpiku
mieszkający w Polsce.
Centralny Rejestr Niespokrewnionych
Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej
ul. Lindleya 4, 02-005 Warszawa
tel./fax (+48) 022 627-07-48
e-mail: rejestr@dawcyszpiku.pl ;
rejestr@szpik.info
Fundacja Urszuli Jaworskiej
ul. Międzynarodowa
61, 03-922 Warszawa
Rejestr Dawców
mgr biologii Mariusz Błaszczyk
tel. (+48) (22) 617 54 88 register@fundacjauj.pl
Dolnośląskie Centrum
Transplantacji Komórkowych z Krajowym Bankiem Dawców Szpiku
ul.
Grabiszyńskia 105, 53-439 Wrocław
tel. 071 7911999, fax 071 3621512
e-mail: bank@dctk.wroc.pl
Istnieją dwie bezpieczne procedury pobrania materiału przeszczepowego:
- 1.
Pobranie szpiku jest bardzo proste i bezbolesne. Odbywa się w znieczuleniu
ogólnym, a następnego dnia po pobraniu, dawcy wracają do domu. Szpik,
podobnie jak krew podlega ciągłej regeneracji, więc oddając go dawca nic nie
traci. Być może, po jakimś czasie zostanie poproszony o oddanie krwi lub
płytek krwi dla pacjenta poddanemu przeszczepowi szpiku. Jest to procedura
bezpieczna i nie stanowiąca żadnego uszczerbku dla zdrowia.
- 2.
LEUKAFEREZA - (separacja komórek jednojądrowych z krwi obwodowej) jako
alternatywa do pobrania szpiku drogą zabiegu operacyjnego. Proces polegający
na separacji komórek szpiku z krwi obwodowej. Celem zabiegu jest uzyskanie
komórek posiadających zdolność rekonstrukcji układu krwiotwórczego, które
mogą następnie służyć jako materiał przeszczepowy. Dawcy poddawani są przed
leukaferezą mobilizacji z zastosowaniem czynnika wzrostowego. W porównaniu z
uzyskaniem materiału przeszczepowego drogą pobrania szpiku, metoda ta
posiada następujące zalety:
- - możliwość pobrania materiału
przeszczepowego bez konieczności zastosowania znieczulenia ogólnego, co
mniej obciąża dawcę.
- - możliwość przeprowadzenia procedury w
trybie ambulatoryjnym tzn. dawca zgłasza się do Kliniki Hematologicznej
(Ambulatorium Cytaferazy) tylko na czas przeprowadzenia zabiegu.
Procedura jest mało inwazyjna i niebolesna, polega tylko na założeniu wkłuć
do żył w okolicy zgięcia łokciowego. Liczba separacji koniecznych do
uzyskania materiału na jeden przeszczep wynosi od 1 do 2 zabiegów. Taki
zabieg trwa od 3 do 4 godzin, w tym czasie dawca siedząc wygodnie w fotelu
może oglądać telewizję. Liczba komórek szpiku pobranych od dawcy jest
niewielka - stanowi około 1/10 jego szpiku, która szybko zostanie
odbudowana. Cała procedura nie stanowi zagrożenia dla zdrowia potencjalnego
dawcy. Pewnym obciążeniem jest natomiast fakt podawania czynnika wzrostowego
(G-CSF). Dawca otrzymuje 2 x dziennie podskórnie czynnik wzrostowy, który
podnosi liczbę komórek układu krwiotwórczego.
Szpiku nie można oddać do banku tak jak się oddaje krew. Może on zostać pobrany
tylko dla konkretnego pacjenta, który ma takie same antygeny zgodności
tkankowej. Może się tak zdarzyć, że zostaniesz poproszony o oddanie szpiku
kilkakrotnie. Może być i tak, że nie oddasz go nigdy. Wszystko zależy od tego,
jaki jest układ antygenów pacjentów poszukujących dawców szpiku.
Oddanie szpiku nie wyklucza oddawania krwi, gdyż oddając krew nic nie tracimy, a
dawca po jakimś czasie może zostać poproszony o oddanie krwi lub płytek krwi dla
pacjenta poddanego przeszczepowi szpiku.
Pobranie i przeszczepienie szpiku odbywa się jedynie w upoważnionych Ośrodkach
Transplantacji Szpiku według dokładnie określonych medycznych kryteriów. Zabieg
pobrania szpiku do przeszczepu jest bezpieczny i nie stanowi żadnego zagrożenia
dla zdrowia i życia dawcy. Komórki szpiku ulegają stałej regeneracji, dzięki
czemu ubytek szpiku zostaje bardzo szybko wyrównany. Przeszczepienie szpiku od
niespokrewnionego dawcy jest anonimowe i nieodpłatne.
Tak, zgodnie z art. 9. ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r.o publicznej służbie
krwi. Brzmi on następująco:
"Art. 9. 1. Zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i
honorowemu dawcy krwi przysługuje:
- 1) zwolnienie od pracy w dniu, w
którym oddaje krew, i na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi na
zasadach określonych w odrębnych przepisach,
- 2) zwrot utraconego
zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy (...)
Z
tego przepisu wynika jasno, że dzień, w którym oddajesz krew, jest dniem wolnym
od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w pełnej wysokości. Dokumentem
poświadczającym fakt oddania krwi jest zaświadczenie wystawione przez placówkę
publicznej służby krwi.
Uwaga! Pracodawcę należy uprzedzić o
planowanej nieobecności - mówi o tym Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki
Socjalnej z dnia 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności
w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (rozdz. 1. par.2.1). W
myśl tego przepisu pracownik ma obowiązek uprzedzić pracodawcę o przyczynie i
przewidywanym czasie nieobecności, jeśli jej przyczyna jest z góry wiadoma lub
możliwa do przewidzenia. Rozporządzenie nie precyzuje sposobu uprzedzenia
pracodawcy, można to zatem zrobić w dowolnej formie (osobiście, telefonicznie,
mailem itd.).
Obowiązek zwolnienia pracownika, będącego krwiodawcą,
ujęto w rozdz. 2. par. 12. cytowanego rozporządzenia.
Częstotliwość pobierania krwi lub jej składników od dawców krwi reguluje
Załącznik nr 2. do do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia 2005 r.
w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi
(Dz. U. z dnia 9 maja 2005 r.) ; jego pełne brzmienie - poniżej.
Generalna
zasada brzmi ; okres karencji zależy od rodzaju ostatniej donacji. Jeżeli
mężczyzna oddał krew pełną, to kolejną donację (niezależnie, czy będzie to znów
krew pełna, czy np. płytki) może odbyć najwcześniej po ośmiu tygodniach. I
odwrotnie ; jeśli oddał płytki, to płytki, pełną lub osocze będzie mógł oddać
najwcześniej po czterech tygodniach.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach
okres karencji może ulec skróceniu, ale o tym zawsze decyduje lekarz.
ZAŁąCZNIK NR 2. DOPUSZCZALNA ILOść ODDANEJ KRWI I
CZęSTOTLIWOść JEJ ODDAWANIA
I. Krew pełna
- 1. Krew pełna może być pobierana nie częściej niż 6
razy w roku od mężczyzn i nie częściej niż 4 razy w roku od kobiet, z
tym że przerwa pomiędzy pobraniami nie może być krótsza niż 8 tygodni.
- 2. Jednorazowo od osoby ważącej co najmniej 50 kg można pobrać 450 ą 45
ml krwi (1 jednostka).
- 3. Jeżeli dawca krwi został poddany
zabiegowi aferezy, pobranie krwi pełnej może nastąpić po upływie 48
godzin od tego zabiegu, z wyjątkiem zabiegu erytroaferezy.
II.
Osocze
- 1. Od jednego dawcy nie można pobrać w okresie roku więcej niż 15 litrów
osocza.
- 2. Osocze może być pobrane metodą plazmaferezy manualnej (podwójnej - 400 ml)
nie częściej niż 30 razy w roku.
- 3. Osocze może być pobrane metodą
plazmaferezy automatycznej (potrójnej - 600 ml) nie częściej niż 20 razy w
roku, z tym że przerwa pomiędzy pobraniami nie może być krótsza niż 2
tygodnie, chyba że lekarz wyrazi zgodę na skrócenie tej przerwy.
- 4.
Pobranie osocza metodami plazmaferezy, o których mowa w ust. 3, może być
wykonane po przerwie wynoszącej 8 tygodni od pobrania krwi pełnej. Lekarz
może wyrazić zgodę na skrócenie tej przerwy do 4 tygodni.
III.
Zabiegi aferezy
- 1. Zabiegi trombaferezy i leukaferezy mogą być
wykonywane nie częściej niż 12 razy w roku.
- 2. Przerwy między
zabiegami trombaferezy i leukaferezy nie powinny być krótsze niż 4
tygodnie.
- 3. W szczególnych przypadkach, takich jak konieczność
kilkakrotnego przetoczenia krwinek płytkowych od jednego dawcy, przerwy
między zabiegami mogą zostać za zgodą lekarza skrócone do 48 godzin.
- 4. W przypadku pobierania metodą aferezy jednocześnie osocza, krwinek
płytkowych lub krwinek czerwonych, łączna objętość pobranych składników
krwi netto nie powinna przekroczyć 600 ml. W razie przekroczenia tej
objętości należy zastosować odpowiedni płyn uzupełniający.
- 5.
Przerwa pomiędzy dwoma kolejnymi oddaniami koncentratu krwinek
czerwonych (KKCz) metodą erytroaferezy powinna być taka sama, jak w
przypadku pobrania krwi pełnej.
- 6. Przerwa pomiędzy pobraniem
krwi pełnej i pobraniem 2 jednostek KKCz metodą erytroaferezy nie
powinna być krótsza niż 3 miesiące.
- 7. Przerwa pomiędzy
pobraniem 2 jednostek KKCz metodą erytroaferezy a pobraniem krwi pełnej
lub następnym zabiegiem podwójnej erytroaferezy nie powinna być krótsza
niż 6 miesięcy; całkowita utrata krwinek czerwonych w ciągu roku nie
może przekraczać wartości dozwolonej dla dawców krwi pełnej.
IV. Inne zabiegi
Częstotliwość wykonywania innych zabiegów ustalana
jest przez lekarza.
Od 1. stycznia 2007 r. obowiązuje nowa ulga w podatku dochodowym od osób
fizycznych (PIT). To mozliwość odliczenia od podstawy opodatkowania
wartości honorowo oddanej krwi (na podstawie art. 26 ust. 1. pkt 9. lit.
C. ustawy z dnia 26. lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych).
Na potrzeby określenia wartości darowizny stosuje się przepisy o
wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew.
W praktyce powinno to wyglądać tak: w rckik otrzymujecie zaświadczenie o
łącznej wartości honorowo oddanej krwi lub jej składników w roku 2007
oraz - bardzo ważne - zawierające formułę o przyjęciu darowizny przez
obdarowanego (czyli rckik). Teoretycznie mogą to być dwa odrębne
dokumenty (zaświadczenie o wartości oraz oświadczenie o przyjęciu)
natomiast wydaje się, że z praktycznych względów będzie to jedno pismo.
Dokumentu tego nie wysyłacie z PITem! Trzeba go trzymać w domu przez
pięć lat na wypadek kontroli z Urzędu Skarbowego.
Pamiętajcie też, że łączna kwota odliczeń z tego tytułu zsumowana z
innymi darowiznami (na cele religijne lub pożytku publicznego) nie może
przekroczyć 6% dochodu.
Odliczasz max. 480 zł, bo to jest właśnie 6% Twojego dochodu.
Tę kwestię reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19. stycznia 2006 r.
w sprawie równoważnej ilości innych składników krwi, których oddanie umożliwia
dawcy otrzymanie tytułów i odznak honorowych (pełne brzmienie poniżej). Należy
wiedzieć, że tzw. przeliczniki zmieniają się co jakiś czas, np. kilka lat temu
jedna donacja płytkowa opowiadała 740 ml krwi pełnej, teraz jedna donacja
płytkowa to 500 ml. W praktyce stosuje się przelicznik obowiązujący w dniu
donacji a nie w dniu przeliczania. Obecne rozporządzenie zaczęło obowiązywać 3.
lutego 2006 roku.
Przykład: dawca oddał cztery razy płytki w roku 2005 i
dwa razy po 3. lutego 2006.
4 x 740 ml = 2960 ml czyli 2,96 l
2 x 500
ml = 1000 ml czyli 1 l
Z tego wynika, że po przeliczeniu dawca oddał
łącznie 3,96 l krwi pełnej.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19
stycznia 2006 r. w sprawie równoważnej ilości innych składników krwi, których
oddanie umożliwia dawcy krwi otrzymanie tytułów i odznak honorowych (Dz. U. z
dnia 9 lutego 2006 r.)
Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 22 sierpnia
1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. Nr 106, poz. 681, z 1998 r. Nr 117,
poz. 756, z 2001 r. Nr 126, poz. 1382 oraz z 2003 r. Nr 223, poz. 2215) zarządza
się, co następuje:
- § 1. Równoważnymi ilościami składników krwi odpowiadającymi jednemu
litrowi oddanej krwi uprawniającymi do tytułu i odznaki honorowej "Zasłużony
Honorowy Dawca Krwi" oraz umożliwiającymi otrzymanie odznaki "Honorowy Dawca
Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu" są:
- 1) 3 litry osocza;
- 2) 2 donacje krwinek płytkowych, pobranych przy użyciu separatora
komórkowego;
- 3) 0,5 donacji krwinek białych, pobranych przy użyciu separatora
komórkowego;
- 4) 2 jednostki krwinek czerwonych, pobranych przy użyciu separatora
komórkowego.
- § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Przede wszystkim ; nie tylko możesz ale wręcz powinieneś (powinnaś) coś zjeść,
zresztą zapewne lekarz Cię o to zapyta. Na dwie godziny przed donacją należy
zjeść lekki, możliwie niskotłuszczowy posiłek. Przed donacją wypij też co
najmniej pół litra wody lub innego płynu, najlepiej niegazowanego. Pamiętaj, że
na 48 godzin przed donacją nie wolno spożywać żadnego alkoholu! Na dobę przed
donacją nie powinno się też palić tytoniu.
Zabieg pobrania krwi lub jej składników jest bezbolesny. Niektórzy mogą odczuwać
chwilowy dyskomfort (bo bólem tego nazwać nie sposób) podczas wprowadzania igły
do żyły, nie trwa to dłużej niż ułamek sekundy. Po oddaniu krwi również nie
powinno być żadnych przykrych doznań pod warunkiem zastosowania się do wskazań
pielęgniarek, czyli np. odpowiednio długiego utrzymywania opatrunku.
Powyższa odpowiedź stanowi jedynie informację. Ostateczną
decyzję dopuszczenia do oddania krwi podejmuje lekarz punktu krwiodawstwa.
|
